Kontrollet e ATK-së në vitin 2026: Cilët sektorë janë në fokus dhe çfarë duhet të ketë të rregulluar çdo biznes?
Administrata Tatimore e Kosovës po vazhdon me intensifikimin e aktiviteteve të monitorimit dhe kontrollit të bizneseve, me fokus në identifikimin e rasteve të mosdeklarimit, deklarimit jo të plotë dhe mospërputhjes ndërmjet aktivitetit real dhe të dhënave të raportuara.
Sipas rezultateve të publikuara nga ATK më 10 korrik 2026, gjatë periudhës janar–qershor 2026 janë realizuar 1,015 kontrolle tatimore. Kontrollet janë fokusuar veçanërisht në:
* sektorin e ndërtimtarisë;
* tregtinë;
* akomodimin dhe shërbimet ushqimore;
* industrinë përpunuese.
Si rezultat i këtyre aktiviteteve, ATK ka raportuar 58.5 milionë euro tatim shtesë të konstatuar. Po ashtu, është raportuar rritje prej 50% e raportimeve nga qytetarët, të cilat mund të ndihmojnë në identifikimin dhe trajtimin e rasteve të dyshuara për shkelje tatimore.
Këto të dhëna tregojnë se bizneset nuk duhet të presin ardhjen e kontrollit për të rregulluar dokumentacionin. Kontrolli i brendshëm duhet të zhvillohet vazhdimisht dhe çdo dallim duhet të analizohet në kohë.
Çfarë do të thotë të jesh në një sektor me fokus të shtuar?
Fakti që një sektor është përmendur si fushë e fokusit nuk do të thotë se çdo biznes në atë sektor ka kryer shkelje.
Në praktikë, kjo nënkupton se aktivitetet në këta sektorë mund t’i nënshtrohen monitorimit më të shpeshtë dhe analizimit më të detajuar të të dhënave.
Ndërtimtaria, tregtia, gastronomia, hoteleria dhe prodhimi kanë procese që kërkojnë kontroll të mirë të:
* faturimit;
* fiskalizimit;
* mallrave dhe stokut;
* nënkontraktorëve;
* punëtorëve;
* pagesave me para të gatshme;
* pagesave bankare;
* importeve;
* shpenzimeve;
* kostos së prodhimit.
Prandaj, për këto biznese është veçanërisht e rëndësishme që dokumentacioni kontabël të përputhet me aktivitetin real.
⸻
Çfarë mund të kontrollojë ATK?
Përmbajtja dhe dokumentacioni i kërkuar varen nga periudha, lloji dhe objekti i kontrollit. Megjithatë, çdo biznes duhet të jetë i përgatitur që të dëshmojë saktësinë e deklarimeve të veta përmes librave, regjistrimeve, faturave, kontratave dhe dokumenteve të tjera mbështetëse.
Procedurat për administrimin dhe kontrollin e detyrimeve tatimore rregullohen nga Ligji Nr. 08/L-257 për Administrimin e Procedurave Tatimore, i publikuar në Gazetën Zyrtare më 12 janar 2024.
Në një kontroll mund të analizohen veçanërisht fushat në vijim.
⸻
1. Shitjet dhe fiskalizimi
Një nga kontrollet e para që duhet ta bëjë vetë biznesi është përputhja ndërmjet shitjeve reale dhe shitjeve të deklaruara.
Duhet të kontrollohen:
* faturat e shitjes;
* kuponët fiskalë;
* raportet ditore dhe periodike fiskale;
* libri i shitjes;
* deklarata e TVSH-së;
* shitjet përmes bankës;
* shitjet me para të gatshme;
* shitjet online;
* porositë dhe dërgesat;
* kthimet e mallrave;
* faturat korrigjuese;
* kredit-notat;
* avanset e pranuara.
Totali i shitjeve nuk duhet të analizohet vetëm si një shumë e përgjithshme. Duhet të kontrollohet edhe ndarja sipas:
* normës së TVSH-së;
* shitjeve të tatueshme;
* shitjeve të liruara;
* eksporteve;
* avanseve;
* mënyrës së pagesës;
* njësisë ose pikës së shitjes.
Një shitje e regjistruar në bankë, por që nuk lidhet me faturë, kontratë ose dokument tjetër, mund të krijojë paqartësi gjatë kontrollit.
Po ashtu, fatura e lëshuar nuk duhet të mbetet jashtë librit të shitjes ose deklaratës përkatëse.
⸻
2. Blerjet dhe prejardhja e mallit
Çdo mall që gjendet në lokalet, magazinën ose pikën e shitjes së biznesit duhet të ketë prejardhje të dokumentuar.
Dokumentet mund të përfshijnë:
* faturën e blerjes;
* dokumentin e transportit;
* fletëpranimin e mallit;
* kontratën me furnitorin;
* deklaratën doganore – DUD;
* dokumentet e importit;
* dëshminë e pagesës;
* dokumentin për transferimin ndërmjet njësive;
* dokumentet për kthimin e mallit.
ATK ka trajtuar vazhdimisht mallin pa dokumentacion dhe mungesat në stoqe si çështje të rëndësishme të përmbushjes tatimore.
Vetëm fakti që malli është paguar nuk mjafton. Biznesi duhet të jetë në gjendje të tregojë:
* nga është blerë malli;
* kur është pranuar;
* në çfarë sasie është pranuar;
* në cilën magazinë është vendosur;
* si është paguar;
* kur dhe kujt i është shitur.
⸻
3. Gjendja e stokut
Stoku është një nga pikat më të ndjeshme për bizneset tregtare, prodhuese, gastronomike dhe ndërtimore.
Biznesi duhet të krahasojë rregullisht:
* stokun fizik;
* stokun në program;
* stokun në kontabilitet;
* blerjet;
* shitjet;
* kthimet;
* dëmtimet;
* humbjet;
* përdorimin e brendshëm;
* transferimet ndërmjet njësive.
Dallimet ndërmjet stokut fizik dhe evidencës kontabël duhet të analizohen dhe dokumentohen.
Probleme të zakonshme janë:
* stoku negativ në program;
* mall i pranuar pa faturë;
* faturë blerëse pa pranim të mallit;
* shitje e mallit pa dalje nga stoku;
* artikuj të regjistruar me njësi matëse të gabuar;
* mungesa të pashpjeguara;
* dëmtime pa procesverbal;
* mall personal i përzier me mallin e biznesit;
* mall i transferuar në një njësi tjetër pa dokument;
* prodhim pa regjistrim të lëndës së parë të konsumuar.
Te bizneset prodhuese, duhet të ketë lidhje logjike ndërmjet:
* lëndës së parë;
* materialit të përdorur;
* prodhimit të realizuar;
* mbetjeve;
* produkteve të gatshme;
* shitjes përfundimtare.
⸻
4. Banka dhe arka
Gjendja e bankës dhe e arkës duhet të përputhet me kontabilitetin.
Për çdo hyrje në bankë duhet të identifikohet:
* klienti;
* fatura;
* kontrata;
* avansi;
* huaja;
* kthimi i mjeteve;
* financimi nga pronari;
* arsyeja tjetër e dokumentuar.
Për çdo dalje duhet të ekzistojë:
* fatura ose dokumenti mbështetës;
* furnitori;
* arsyeja e pagesës;
* aprovimi përkatës;
* regjistrimi kontabël.
Edhe arka duhet të mbahet me kujdes. Një gjendje e lartë e arkës vetëm në program, kur mjetet realisht nuk ekzistojnë, paraqet problem kontabël dhe kërkon analizë.
Po ashtu, pagesat personale të pronarit nuk duhet të regjistrohen automatikisht si shpenzime të biznesit.
⸻
5. TVSH-ja
Bizneset e regjistruara për TVSH duhet të kontrollojnë përputhjen ndërmjet:
* librit të shitjes;
* librit të blerjes;
* deklaratës së TVSH-së;
* faturave;
* kuponëve fiskalë;
* deklaratave doganore;
* raporteve të programit;
* kontabilitetit;
* gjendjes së bankës.
Gabimet më të zakonshme përfshijnë:
* përdorimin e normës së gabuar të TVSH-së;
* zbritjen e TVSH-së pa dokument të rregullt;
* përfshirjen e faturës në periudhën e gabuar;
* dyfishimin e faturës;
* mosdeklarimin e avansit;
* mosregjistrimin e kredit-notës;
* mospërputhjen e importit me DUD-in;
* zbritjen e TVSH-së për shpenzime që nuk lidhen me aktivitetin;
* mosdeklarimin e plotë të shitjeve;
* trajtimin e gabuar të shitjeve të liruara.
Kontrolli nuk duhet të kufizohet vetëm te shuma përfundimtare e TVSH-së për pagesë. Edhe kur deklarata rezulton me kreditim, përmbajtja e librave dhe dokumenteve duhet të jetë e saktë.
⸻
6. Punëtorët dhe pagat
Deklarimi i punëtorëve mbetet një fushë e rëndësishme e kontrolleve institucionale.
Në një operacion të përbashkët të publikuar më 8 korrik 2026, ku ishin përfshirë edhe ATK-ja dhe Inspektorati i Punës, janë evidentuar 94 punëtorë të padeklaruar.
Për çdo punëtor biznesi duhet të ketë të rregulluara:
* kontratën e punës;
* datën e fillimit të punës;
* pozitën;
* pagën bruto;
* orarin e punës;
* evidencën e prezencës;
* pushimet;
* listën mujore të pagave;
* deklarimet tatimore dhe pensionale;
* pagesën përmes bankës;
* vendimet për ndryshimin e pozitës ose pagës;
* dokumentet për ndërprerjen e marrëdhënies së punës.
Duhet të ketë përputhje ndërmjet:
* kontratës së punës;
* pagës së deklaruar;
* pagës së paguar në bankë;
* listës së pagave;
* deklarimit në EDI;
* evidencës së punës.
Nuk duhet të paraqitet një pagë në kontratë, një shumë tjetër në deklarim dhe një shumë tjetër në bankë pa shpjegim dhe dokumentacion të rregullt.
⸻
7. Kontratat dhe avanset
Kontratat duhet të përputhen me faturat dhe pagesat.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për:
* punët ndërtimore;
* projektet afatgjata;
* mobilimin;
* shërbimet profesionale;
* qiranë;
* shitjet me këste;
* furnizimet e vazhdueshme;
* nënkontraktorët;
* avanset;
* kompensimet.
Nëse biznesi ka pranuar avans, duhet të jetë e qartë:
* nga kush është pranuar;
* për cilën kontratë;
* kur është pranuar;
* si është trajtuar tatimorisht;
* si është zbritur në faturën përfundimtare;
* sa ka mbetur pa u realizuar.
Avanset nuk duhet të mbeten për vite në kontabilitet pa u analizuar dhe pa u lidhur me kontratën, faturën ose kthimin përkatës.
⸻
8. Shpenzimet e biznesit
Çdo shpenzim duhet të ketë lidhje me aktivitetin ekonomik të biznesit dhe të mbështetet me dokumentacion.
Duhet të kontrollohet:
* emri i furnitorit;
* NUI-ja;
* numri dhe data e faturës;
* përshkrimi i mallit ose shërbimit;
* lidhja me aktivitetin;
* mënyra e pagesës;
* aprovimi i shpenzimit;
* pranimi real i mallit ose shërbimit;
* trajtimi i TVSH-së;
* trajtimi në tatimin mbi të ardhurat.
Kujdes i veçantë kërkohet për:
* shpenzimet e udhëtimit;
* reprezentacionin;
* karburantet;
* mirëmbajtjen e veturave;
* telefoninë;
* qiratë;
* konsulencën;
* marketingun;
* shpenzimet e pronarëve;
* pagesat pa faturë;
* faturat me përshkrim të paqartë.
Një faturë nuk duhet të pranohet automatikisht si shpenzim vetëm sepse është lëshuar në emër të biznesit. Duhet të ekzistojë edhe lidhja reale me aktivitetin.
⸻
9. Llogaritë e arkëtueshme dhe të pagueshme
Biznesi duhet të jetë në gjendje të dëshmojë gjendjen e klientëve dhe furnitorëve.
Për llogaritë e arkëtueshme duhet të kontrollohen:
* faturat e papaguara;
* pagesat e pranuara;
* avanset;
* kredit-notat;
* kompensimet;
* borxhet e vjetra;
* konfirmimet e saldove.
Për llogaritë e pagueshme duhet të kontrollohen:
* faturat e furnitorëve;
* pagesat;
* avanset e dhëna;
* kthimet;
* detyrimet e vjetra;
* përputhja me konfirmimin e furnitorit.
Një saldo e vjetër që bartet nga viti në vit pa faturë, pagesë, kontratë ose konfirmim duhet të analizohet.
⸻
10. Asetet e biznesit
Pajisjet, makineritë, veturat, inventari dhe pasuritë e tjera duhet të evidentohen në regjistrin e aseteve.
Për secilin aset duhet të ekzistojë:
* fatura e blerjes;
* data e blerjes;
* përshkrimi;
* numri identifikues, kur aplikohet;
* lokacioni;
* personi përgjegjës;
* vlera fillestare;
* amortizimi;
* gjendja aktuale;
* dokumenti i shitjes ose largimit.
Asetet që janë shitur, dëmtuar ose nuk ekzistojnë më nuk duhet të vazhdojnë të paraqiten si aktive pa sqarim.
Po ashtu, asetet që përdoren nga biznesi nuk duhet të mungojnë nga regjistri vetëm sepse janë blerë më herët.
⸻
Mospërputhjet që duhet të analizohen menjëherë
Biznesi duhet të reagojë kur paraqiten situata si:
* shitjet në bankë janë më të larta se shitjet e deklaruara;
* shitjet fiskale nuk përputhen me librin e shitjes;
* deklarata e TVSH-së nuk përputhet me librat;
* stoku në program nuk përputhet me stokun fizik;
* ekziston mall pa faturë ose pa DUD;
* pagat në bankë nuk përputhen me deklarimet;
* ka punëtorë aktivë pa dokumentacion të plotë;
* llogaritë e arkëtueshme nuk përputhen me klientët;
* llogaritë e pagueshme nuk përputhen me furnitorët;
* arka paraqet gjendje që realisht nuk ekziston;
* janë regjistruar shpenzime personale si shpenzime biznesi;
* ka avanse të vjetra pa dokumentacion;
* importet nuk përputhen me evidencën e magazinës;
* faturat janë regjistruar dy herë;
* ka numra faturash që mungojnë pa shpjegim;
* shitjet janë regjistruar në normën e gabuar të TVSH-së.
Sa më herët të identifikohen këto dallime, aq më lehtë mund të kontrollohen dokumentet dhe të bëhen korrigjimet e lejuara.
⸻
Çfarë duhet të bëjë biznesi para një kontrolli?
Biznesi nuk duhet të krijojë dokumentacion vetëm pasi të pranojë njoftimin për kontroll. Dokumentacioni duhet të krijohet dhe të ruhet në momentin kur ndodh transaksioni.
Rekomandohet që para një kontrolli të bëhen këto veprime:
1. Të lexohet me kujdes njoftimi
Duhet të identifikohen:
* periudha që do të kontrollohet;
* llojet e tatimit;
* dokumentet e kërkuara;
* afati;
* zyrtari përgjegjës;
* data e fillimit të kontrollit.
2. Të caktohet personi përgjegjës
Komunikimi duhet të menaxhohet nga një person i autorizuar, së bashku me kontabilistin ose këshilltarin tatimor.
3. Të bëhet rakordimi i të dhënave
Para dorëzimit duhet të përputhen:
* shitjet;
* blerjet;
* TVSH-ja;
* banka;
* arka;
* stoku;
* pagat;
* klientët;
* furnitorët;
* asetet;
* deklaratat tatimore.
4. Të krijohet një listë e dokumenteve të dorëzuara
Çdo dokument i dorëzuar duhet të evidentohet sipas:
* emrit;
* periudhës;
* numrit të faqeve ose skedarëve;
* datës së dorëzimit;
* personit që e ka pranuar.
Biznesi duhet të mbajë kopje të dokumenteve të dorëzuara.
5. Të përgatiten shpjegimet për dallimet
Kur ekziston një dallim, duhet të përgatitet shpjegim i qartë dhe i mbështetur me dokumente.
Për shembull:
* pagesa është avans;
* mjeti është hua nga pronari;
* fatura është anuluar;
* malli është kthyer;
* pagesa i përket një fature të vitit paraprak;
* dallimi vjen nga kursi i këmbimit;
* transaksioni është kompensuar;
* malli është transferuar në një njësi tjetër.
6. Të mos ndryshohen ose prapadatohen dokumentet
Dokumentet nuk duhet të ndryshohen, krijohen në mënyrë fiktive ose prapadatohen për të mbuluar një mospërputhje.
Nëse ka gabim real, ai duhet të korrigjohet përmes procedurës së rregullt dhe të dokumentohet në mënyrë transparente.
⸻
Kontrolli i brendshëm duhet të bëhet çdo muaj
Mbrojtja më e mirë gjatë një kontrolli tatimor nuk është një dosje e përgatitur në fund të vitit. Është një proces i rregullt mujor.
Çdo muaj biznesi duhet të kontrollojë:
1. A përputhen shitjet me faturat dhe fiskalizimin?
2. A përputhen blerjet me faturat dhe mallin e pranuar?
3. A përputhet stoku fizik me programin?
4. A është rakorduar banka?
5. A është kontrolluar arka?
6. A janë deklaruar saktë TVSH-ja dhe tatimet e tjera?
7. A janë rregulluar kontratat dhe pagat?
8. A janë analizuar klientët dhe furnitorët?
9. A janë regjistruar saktë avanset?
10. A është ruajtur dokumentacioni në dosje fizike ose digjitale?
Një kontroll mujor i organizuar e ul mundësinë që gabimet e vogla të përsëriten dhe të krijojnë ndikim të madh tatimor.